Je ouder heeft zorg nodig, en binnen vijf minuten googelen kom je vier afkortingen tegen: Wlz, Wmo, Zvw en pgb. Welke is voor jullie? Het korte antwoord: het hangt af van hóéveel zorg nodig is, en hóé lang. Hieronder lopen we de routes stuk voor stuk langs, van licht naar zwaar.
De vijf routes in één oogopslag
| Route | Voor wie | Waar aanvragen | Eigen bijdrage |
|---|---|---|---|
| Wmo | Hulp bij het huishouden, dagbesteding, aanpassingen in huis | Gemeente (Wmo-loket) | Vast abonnementstarief per maand |
| Zorgverzekering | Wijkverpleging en persoonlijke verzorging thuis | Via de wijkverpleegkundige | Geen (valt buiten eigen risico) |
| Wlz | Blijvende, intensieve zorg: 24 uur per dag zorg of toezicht nodig | CIZ | Inkomensafhankelijk, via het CAK |
| Pgb | Zelf zorgverleners kiezen en inkopen (kan binnen Wmo, Zvw én Wlz) | Bij dezelfde loketten als hierboven | Afhankelijk van de onderliggende wet |
| Zelf betalen | Particuliere thuiszorg, woonzorgvilla's en extra services | Rechtstreeks bij de aanbieder | Volledig zelf, soms deels aftrekbaar |
Route 1: de Wmo, hulp via de gemeente
De Wet maatschappelijke ondersteuning is meestal de eerste route. Denk aan huishoudelijke hulp, dagbesteding, vervoer of een traplift. Je vraagt dit aan bij het Wmo-loket van de gemeente waar je ouder woont. Daarna volgt een keukentafelgesprek: een medewerker komt thuis kijken wat er nodig is.
Je mag als zoon of dochter altijd aanschuiven bij het keukentafelgesprek. Sterker nog: doe dat. Twee paar oren horen meer, en je ouder bagatelliseert de situatie vaak uit trots.
Route 2: de zorgverzekering, wijkverpleging thuis
Persoonlijke verzorging (wassen, aankleden, medicatie) en verpleging thuis vallen onder de Zorgverzekeringswet. Het mooie: je hoeft hiervoor niet naar een loket. Een wijkverpleegkundige stelt zelf de indicatie en de zorg gaat niet van het eigen risico af.
Route 3: de Wlz, voor blijvende, intensieve zorg
Is er 24 uur per dag zorg of toezicht in de buurt nodig, en is dat blijvend? Dan kom je bij de Wet langdurige zorg. De indicatie vraag je aan bij het CIZ. Met een Wlz-indicatie kan je ouder naar een verpleeghuis of woonzorgvilla, maar ook thuis blijven wonen met een volledig of modulair pakket thuis.
De eigen bijdrage is inkomensafhankelijk en wordt berekend door het CAK. Reken hier even goed aan: voor mensen met vermogen kan de bijdrage flink oplopen.
Route 4: het pgb, zelf de regie
Een persoonsgebonden budget is geen aparte wet, maar een manier om zorg uit de Wmo, Zvw of Wlz zelf in te kopen. Je kiest zelf de zorgverleners, ook zelfstandige verpleegkundigen, en betaalt ze uit het budget. Dat geeft maximale vrijheid, maar vraagt ook administratie en een vertegenwoordiger die dat kan dragen.
Route 5: zelf betalen, de particuliere route
Soms wil je méér dan de publieke routes bieden: geen wachtlijst, vaste gezichten, of een woonzorgvilla met eigen kok. Particuliere zorg koop je rechtstreeks in bij de aanbieder. Vaak wordt dit gecombineerd: de zorg via de Wlz, het wonen en de services particulier. Een deel van de kosten is onder voorwaarden aftrekbaar als zorgkosten.
De beslisboom in vier vragen
- 1. Gaat het om huishoudelijke hulp of dagbesteding? → Wmo, via de gemeente.
- 2. Gaat het om verzorging of verpleging thuis, een paar momenten per dag? → Zorgverzekering, via de wijkverpleegkundige.
- 3. Is er blijvend 24 uur per dag zorg of toezicht nodig? → Wlz, via het CIZ.
- 4. Wil je binnen die routes zelf de zorgverleners kiezen, of meer comfort dan publiek geregeld wordt? → Pgb of (deels) zelf betalen.
De drie meest gemaakte fouten
Te laat beginnen met de Wlz-aanvraag. Een CIZ-indicatie duurt weken en de wachtlijst voor een plek soms maanden. Vraag de indicatie aan zodra duidelijk is dat het thuis niet lang meer gaat, niet pas bij een crisis.
Het keukentafelgesprek alleen laten voeren. Ouderen onderschatten hun zorgvraag stelselmatig, en de toekenning wordt daarop gebaseerd.
Denken dat particulier “alles zelf betalen” betekent. Bijna alle particuliere woonzorglocaties combineren publieke zorgfinanciering (Wlz) met particuliere woon- en servicekosten. Het is vaak betaalbaarder dan families denken.
Veelgestelde vragen
Kunnen Wmo en wijkverpleging tegelijk lopen?
Ja. Huishoudelijke hulp via de Wmo en persoonlijke verzorging via de zorgverzekering worden vaak gecombineerd. Pas bij een Wlz-indicatie vervallen de andere routes grotendeels.
Hoe hoog is de eigen bijdrage voor de Wlz?
Die is afhankelijk van inkomen, vermogen en de woonsituatie. Op de site van het CAK staat een rekenhulp; onze zorgkostencalculator geeft een eerste indicatie.
Kan ik als kind het pgb beheren voor mijn ouder?
Ja, als gewaarborgde hulp of vertegenwoordiger. Houd er rekening mee dat je dan verantwoordelijk bent voor de administratie en verantwoording aan het zorgkantoor.